Tàu New Horizons thức dậy sau gần một năm ngủ đông, cách Trái Đất 9,5 tỷ km

Theo NASA, tàu New Horizons bước vào chế độ ngủ đông từ tháng 8/2025 để tiết kiệm năng lượng trong giai đoạn hành trình kéo dài giữa các mục tiêu nghiên cứu. Khi ở trạng thái này, các thiết bị khoa học vẫn tiếp tục thu thập dữ liệu nhưng phần lớn hệ thống trên tàu được tắt.

Hiện tàu ở cách Trái Đất khoảng 5,9 tỷ dặm (9,5 tỷ km), xa đến mức tín hiệu vô tuyến phải mất khoảng 9 giờ mới truyền về Trái Đất.

Sau khi được kích hoạt trở lại, New Horizons bắt đầu gửi về lượng dữ liệu thu thập trong 321 ngày qua, đồng thời báo cáo tình trạng các hệ thống sau thời gian dài hoạt động trong môi trường lạnh giá của không gian sâu.

“Mọi báo cáo trạng thái trong suốt thời gian ngủ đông đều ở mức ’xanh‘, nghĩa là mọi thứ trên New Horizons đều hoạt động bình thường tuần này qua tuần khác” , Alice Bowman, quản lý vận hành sứ mệnh New Horizons tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng Johns Hopkins (APL), cho biết.

Được phóng năm 2006, New Horizons là tàu vũ trụ đầu tiên và đến nay vẫn là duy nhất bay sượt qua hệ thống sao Diêm Vương. Năm 2015, con tàu gửi về những hình ảnh cận cảnh đầu tiên của hành tinh lùn này, giúp thay đổi hiểu biết của giới khoa học về thế giới băng giá ở rìa Hệ Mặt Trời.

Bốn năm sau, New Horizons tiếp tục lập dấu mốc mới khi bay qua Arrokoth, thiên thể xa nhất từng được con người thăm dò trực tiếp. Vật thể có hình dạng giống người tuyết này nằm sâu trong Vành đai Kuiper – khu vực chứa hàng triệu thiên thể băng giá nằm ngoài quỹ đạo sao Hải Vương.

Kể từ đó, tàu tiếp tục hành trình khám phá vùng rìa ảnh hưởng của Mặt Trời và nghiên cứu các vật thể thuộc Vành đai Kuiper. Theo NASA, New Horizons hiện rời xa Trái Đất với tốc độ khoảng 483 triệu km mỗi năm.

Trong khoảng ba tuần tới, tàu sẽ bắt đầu quan sát hydro trong vùng nhật quyển ngoài (outer heliosphere) – khu vực chịu ảnh hưởng của gió Mặt Trời, dòng hạt mang điện liên tục phát ra từ ngôi sao trung tâm của Hệ Mặt Trời.

Các nhà khoa học kỳ vọng dữ liệu này sẽ giúp làm sáng tỏ bản chất của “termination shock” – vùng ranh giới nơi gió Mặt Trời giảm tốc đột ngột trước khi hòa vào môi trường giữa các vì sao.

Trước New Horizons, chỉ hai tàu Voyager 1 và Voyager 2 từng đi qua khu vực này. Tuy nhiên, theo NASA, New Horizons được trang bị các thiết bị đo hiện đại hơn, cho phép thực hiện những phép quan trắc nhạy và chi tiết hơn về vùng không gian gần như chưa từng được khám phá.

“Dữ liệu từ khu vực termination shock sẽ là kho tư liệu quý giá đối với các nhà vật lý không gian trên toàn thế giới, những người đang tìm cách hiểu cơ chế hoạt động của ranh giới rộng lớn này” , Pontus Brandt, nhà khoa học dự án New Horizons tại APL, từng nhận định.

Ông cho rằng những phát hiện từ các sứ mệnh tiên phong như Voyager và New Horizons cho thấy con người vẫn còn biết rất ít về những gì nằm ngoài vùng ảnh hưởng của Mặt Trời.