Vì sao Apple bất ngờ cắt quà tặng sinh viên?

Apple chính thức mở chương trình Back to School 2026 tại 8 quốc gia châu Á từ ngày 15/7, trong đó có Việt Nam. Khác với thông lệ nhiều năm, quà tặng mặc định khi mua Mac hoặc iPad năm nay chỉ là một bộ 4 chiếc AirTag, thay vì Apple Pencil Pro hay AirPods như các đợt trước.

Tại Việt Nam, sinh viên và giáo viên xác thực qua UNiDAYS khi mua MacBook Air, MacBook Pro, iPad Air hoặc iPad Pro qua Apple Education Store sẽ nhận 4 AirTag miễn phí. Muốn đổi sang phụ kiện khác, người mua phải trả thêm tiền chênh lệch. Cụ thể, mua iPad và muốn có Apple Pencil Pro thay vì AirTag, khách trả thêm 178.000 đồng. Mua Mac và muốn có AirPods 4 bản thường, khách trả thêm từ 809.000 đồng, còn muốn bản chống ồn chủ động (ANC) thì trả thêm 2.009.000 đồng. Chương trình áp dụng đến ngày 27/8. MacBook Neo, iPad mini, iPad phổ thông và các dòng Mac để bàn như Mac mini, Mac Studio, iMac không nằm trong danh sách được tặng quà.

So với năm 2025, đây là một bước lùi rõ rệt về giá trị. Khi đó, Apple tặng miễn phí Apple Pencil Pro cho người mua iPad Air M3 hoặc iPad Pro M4, và tặng miễn phí AirPods 4 bản ANC cho người mua MacBook Air M4, MacBook Pro hoặc iMac, không phải trả thêm khoản nào. Một chiếc AirPods 4 ANC có giá bán lẻ khoảng 4 triệu đồng, Apple Pencil Pro khoảng 3,2 triệu đồng. Năm nay, cùng những phụ kiện đó chỉ còn là lựa chọn nâng cấp trả phí, còn quà mặc định là AirTag, phụ kiện định vị có giá bán lẻ từ 890.000 đồng một chiếc.

Bức tranh ở các thị trường châu Á khác cũng không khá hơn. Ấn Độ cho khách chọn giữa AirTag hoặc AirPods 4 khi mua Mac, hoặc Apple Pencil Pro khi mua iPad. Malaysia, Philippines, Đài Loan và Thái Lan chỉ nhận thẻ quà tặng (gift card) thay vì phụ kiện. Mỹ, Canada và châu Âu tính đến ngày 16/7 vẫn chưa mở chương trình, dù nhà báo Mark Gurman của Bloomberg cho biết từ ngày 12/7 rằng các cửa hàng Apple tại Mỹ đã bắt đầu dựng bàn trưng bày riêng cho Mac và iPad, dấu hiệu chương trình sắp khởi động.

EED

ED

Nguyên nhân phía sau không khó đoán. Ngày 25/6, Apple tăng giá đồng loạt Mac, iPad, Apple TV, Vision Pro và HomePod trên toàn cầu, viện dẫn tình trạng thiếu hụt chip nhớ chưa từng có do làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu AI. MacBook Air tăng từ 1.099 USD lên 1.299 USD, tương đương tăng thêm hơn 5,2 triệu đồng. MacBook Pro tăng từ 1.699 USD lên 1.999 USD, tăng thêm gần 7,9 triệu đồng. Mức tăng trung bình trên toàn bộ danh mục sản phẩm bị ảnh hưởng là 246,67 USD, tương đương hơn 6,5 triệu đồng mỗi sản phẩm. Tim Cook, CEO Apple, gọi đây là “trận lũ trăm năm mới có một lần” trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal, thừa nhận hãng “chưa từng thấy chi phí linh kiện tăng nhanh và mạnh đến vậy”.

Tại Việt Nam, Apple điều chỉnh giá 14 dòng sản phẩm ngay tối 25/6, mức tăng trung bình khoảng 20%, có model đắt thêm hàng chục triệu đồng. Đáng chú ý, Apple thực tế là hãng máy tính lớn tăng giá muộn nhất trong nhóm, sau khi Dell, HP, Lenovo và ASUS đã điều chỉnh giá từ cuối năm 2025.

Gốc rễ vấn đề nằm ở giá chip nhớ. Theo hãng nghiên cứu TrendForce, giá DRAM tăng 98% chỉ trong quý I/2026, và được dự báo tăng thêm 58 đến 63% trong quý II. Nguyên nhân là Samsung, SK Hynix và Micron, ba nhà sản xuất kiểm soát khoảng 95% sản lượng DRAM toàn cầu, đang dồn năng lực sản xuất sang bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ chip AI cho trung tâm dữ liệu, vì biên lợi nhuận cao hơn nhiều lần so với chip nhớ tiêu dùng thông thường. HP từng thông báo với nhà đầu tư rằng chi phí bộ nhớ hiện chiếm khoảng 35% tổng chi phí linh kiện một chiếc PC, tăng mạnh từ mức 15 đến 18% chỉ một quý trước đó. Hệ quả lan sang cả những sản phẩm không liên quan trực tiếp đến máy tính: Microsoft tăng giá Xbox thêm 100 đến 150 USD từ tháng 8, còn máy chơi game Steam Machine của Valve bị đội giá thêm 300 USD so với kế hoạch ban đầu.

IDC dự báo tình trạng thiếu hụt có thể kéo dài đến năm 2027, còn Chủ tịch SK Hynix Chey Tae Won nhận định áp lực nhu cầu bộ nhớ liên quan đến AI sẽ còn kéo dài đến năm 2030. Với sinh viên Việt Nam đang cân nhắc mua Mac hoặc iPad, chương trình Back to School 2026 vẫn còn hiệu lực đến hết ngày 27/8, nhưng phần quà tặng năm nay khó có thể so được với những gì Apple từng mang lại một năm trước.